The Youth Progress Index: meten is weten
Bram Spruyt, Susan Lagaert & Lieve Bradt
Op 20 november 2025 werd in Brussel de vierde editie van de Youth Progress Index gepresenteerd. Het gaat om een gezamenlijk initiatief van het European Youth Forum en Social Progress Imperative dat data over de leefwereld van jongeren uit 169 landen vergelijkt. Het JOP was erbij en ging aan de slag met deze tool, die gericht is op het gemakkelijk opvragen en vergelijken van de levenssituatie van jongeren. Hieronder brengen we verslag van onze ervaringen en indrukken.
De Youth Progress Index bestaat uit drie hoofddimensies (e.g., basisbehoeften, fundamenten van welzijn, kansen) die verder onderverdeeld worden in 12 subdimensies. Deze subdimensies bestaan op hun beurt uit een of meerdere indicatoren. In totaal geeft de Youth Progress Index daarmee comparatieve data voor 60 indicatoren die de gebruiker in staat stellen vergelijkingen tussen landen en over de tijd te maken. Hoe lang zijn die tijdreeksen? Best lang. De gegevens zijn beschikbaar vanaf 2011 waardoor we straks data hebben die 15 jaar overspannen en daarmee bijvoorbeeld de volledige COVID-19-periode overspannen. Alleen de JOP-monitor doet beter.
Wie de resultaten van de Youth Progress Index bekijkt, moet één methodologisch element goed in het achterhoofd houden. De Youth Progress Index is een instrument dat tracht zicht te geven op de uitkomsten van jeugdbeleid. Beleidskeuzes worden echter altijd bepaald door twee elementen: (1) de effectieve keuze en (2) de mogelijkheden waaruit men kan kiezen. Een uitdaging waarvoor dergelijke indexen zich altijd gesteld zien – een vergelijkbaar probleem ontstaat als men een onderwijs, arbeidsmarkt, … -index zou maken – is dat landen sterk verschillen in de mogelijkheden die men heeft om zo’n jeugdbeleid te voeren. Landen die sterker economisch ontwikkeld zijn, hebben gewoon meer mogelijkheden om veel initiatieven te nemen. Het is uiteraard niet de bedoeling dat een Youth Progress Index alleen die economische verschillen reflecteert. Daarom wordt de score van élk land berekend vanuit een vergelijking met de prestaties van 15 andere landen die een vergelijkbare economische status hebben in 2024. In die zin is de score ook steeds een relatieve score. Het is belangrijk dit aan te stippen omdat in het uiteindelijke resultaat – een score op een 0-100 continuüm – het relatieve karakter niet onmiddellijk opvalt.
Op basis van de Youth Progress Index werd een toegankelijk rapport geschreven, dat onderaan deze post beschikbaar is. In het rapport worden niet alleen de resultaten besproken, maar klinkt ook een duidelijke ‘call to action’: “The time to act is now: for youth, with youth, and led by youth”. Het illustreert het dubbele doel van de Youth Progress Index: informeren én de belangen van jongeren verdedigen.
De Youth Progress Index is vooral ontwikkeld als een instrument waarmee mensen die geïnteresseerd zijn in jeugd(beleid) zelf aan de slag kunnen gaan. De website van de Youth Progress Index heeft daarvoor een handige tool ontworpen die toelaat grafieken op maat te maken en ze vervolgens gemakkelijk te downloaden. We geven twee voorbeelden.
In onderstaande grafiek selecteerden we, ten eerste, België en zijn buurlanden en maakten we een vergelijking voor de indicator betaalbaar wonen (Affordable housing) voor de periode 2011-2024. Ze toont niet alleen een langzaam dalende langetermijn trend voor de meeste landen. We zien dat ook dat – in vergelijking met het voor GDP gecorrigeerde gemiddelde – België en zijn buurlanden (met uitzondering van Duitsland) slechter scoren dan het wereldgemiddelde. Nederland heeft daarbij de twijfelachtige eer een negatieve outlier te zijn, met een dramatische daling in de toegang tot betaalbaar wonen voor jongeren sinds 2016.
(klik op de figuur om deze groter te maken)
In de volgende grafiek presenteren we voor dezelfde landen de mate waarin homo’s en lesbiennes zich geaccepteerd voelen. We zien dat in België en zijn buurlanden de gepercipieerde acceptatie tussen de 70 en 85 fluctueert, aanzienlijk hoger dan het wereldgemiddelde. Maar daar waarbij op wereldvlak een duidelijke positieve evolutie is, wordt de evolutie voor België en zijn buurlanden veel meer gekenmerkt door trendloze fluctuaties.
(klik op de figuur om deze groter te maken)
Onder de grafiek staat uitgelegd hoe de indicator gemeten werd waarbij méteen ook de beperking expliciet erkend wordt: “The proportion of respondents (aged 15-29) answering ‘a good place’ to the question, “Is the city or area where you live a good place or not a good place to live for gay or lesbian people?” We acknowledge the limitation of this indicator, not including the whole LGBTQIA+ community.”. Qua transparantie en helderheid verdient de Youth Progress Index echt een pluim.
Is de Youth Progress Index dé perfecte tool? Dat niet. Het blijft work in progress. Voor Vlaanderen is het spijtig dat uitsplitsingen voorlopig alleen op landniveau kunnen. Op dit moment is de tool ook alleen beschikbaar in het Engels. Naast alle andere problemen eigen aan comparatief onderzoek, zullen met name onderzoekers die er echt mee aan de slag willen graag toegang krijgen tot de ruwe data (wat kan!) als ze de samengestelde indexen willen gebruiken. Persoonlijk zouden wij zelf vooral werken met de afzonderlijke indicatoren veeleer dan de samengestelde indexen. De samengestelde indexen en zeker de hoofdindex dienen immers een ander doel dan puur wetenschappelijk onderzoek. De Youth Progress Index is ontworpen vanuit de vaststelling dat in hedendaagse cijfergedreven samenlevingen het belangrijk is dingen zichtbaar te maken. Samengestelde indexen en zeker de rankings zijn dan ook vooral nuttig om politici en beleidsmakers bewust te maken dat in andere landen of regio’s de dingen anders en soms beter aangepakt worden. In die zin is de Youth Progress Index naast een onderzoektool ook een instrument dat gebruikt kan worden als politiek instrument. Zo lang duidelijk blijft voor welke doeleinden men de index gebruikt en vervolgens logisch consistente keuzes maakt, is dat geen probleem.
Het rapport van de Youth Progress Index kan u hier nalezen: