Eén voor allen en allen tegen klimaatverandering? Sociale verschillen in klimaatovertuigingen en gepercipieerde klimaatdoeltreffendheid bij Vlaamse jongeren

Het bestrijden van klimaatverandering en het realiseren van een duurzamere toekomst behoren tot de grootste uitdagingen van onze tijd. Jongeren nemen vaak het voortouw in het eisen van klimaatactie. De klimaatacties waarbij duizenden jongeren spijbelden om een krachtiger klimaatbeleid te eisen, vormen hiervan een opvallend voorbeeld. Naar aanleiding van deze acties werden jongeren in de media vaak voorgesteld als een homogene groep die sterk klimaatbewust is, in contrast met oudere generaties die veel minder klimaatbewust zouden zijn. Ook in wetenschappelijk onderzoek zien we deze tendens terug, aangezien de focus meestal ligt op klimaatactivisten of op de effecten van klimaateducatie. Er zijn echter goede redenen om aan te nemen dat er aanzienlijke sociale verschillen bestaan in klimaathoudingen onder jongeren. Gegevens van het Vlaams Jeugdonderzoeksplatform (JOP), verzameld in 2023 (n = 904, leeftijd 16-25 jaar), ondersteunen deze veronderstelling. In deze studie maken we een onderscheid tussen het geloof in klimaatverandering (overtuigingen) en de perceptie dat de eigen inspanningen relevant zijn in de strijd tegen klimaatverandering (ervaren klimaateffectiviteit). Opvallend is dat materiële deprivatie en tijdsperspectieven geen invloed hebben op de klimaathoudingen van jongeren. Solidariteit, opleidingsniveau, politieke betrokkenheid en de transitie naar volwassenheid verklaren daarentegen wel sociale verschillen in de houding van jongeren ten aanzien van klimaatverandering. De opvattingen van jongeren over klimaatverandering blijken bovendien duidelijk geworteld te zijn in politieke en ideologische verschillen. In de conclusie gebruiken we deze bevindingen als uitgangspunt voor een discussie over hoe een gericht en doelgericht klimaatbeleid kan worden vormgegeven.