Onderzoeksrapport: Erkenning geven aan competenties die kinderen en jongeren ontwikkelen via hun vrijwillig maatschappelijk engagement – kwalitatief onderzoek

De Vlaamse overheid wil de vrijwillige inzet van kinderen en jongeren in onze samenleving stimuleren en er erkenning aan geven. Dat vertaalt zij in haar Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan, waar het een van de prioriteiten vormt. Vandaar de opdracht om deze beleidsintentie te

ondersteunen in de vorm van een kwalitatief onderzoek, met een overzicht van vastgestelde noden, verwachtingen, hiaten en knelpunten, en die te vertalen naar concrete beleidsaanbevelingen.

Met deze brede scope gaat dit onderzoek dus niet enkel over het louter formeel erkennen van verworven competenties, maar ook over meerdere aspecten die het voor jonge mensen mogelijk moeten maken om via vrijwilligerswerk met hun talenten aan de slag te gaan en hun competenties te versterken. Zodoende belicht het onderzoek, naast formele manieren van erkennen, ook thema’s zoals inclusief werken, vrijwilligersbeleid, vrijwilligersopleiding, lokaal beleid en intersectorale samenwerking.

Het onderzoek vertrok vanuit de hypothese dat de erkenning van competenties van jonge vrijwilligers belangrijk is en hen empowert in hun ontwikkeling. De eigenlijke hypothese is dat het aan voldoende gegevens en overzicht ontbreekt om daarover een beleid te kunnen ontwikkelen. De centrale onderzoeksvraag die daaruit volgde was: ‘Hoe kunnen we als samenleving meer erkenning geven aan wat jonge vrijwilligers leren dankzij hun vrijwillig engagement?’

Onze bijzondere aandacht ging naar drempels die kinderen en jongeren in kwetsbare situaties ervaren als ze een vrijwillig engagement opnemen. We keken er goed op toe om hun verhaal mee te nemen in het hele onderzoeksverloop.
Het onderzoek liep van het voorjaar tot eind 2022 en werd op een participatieve manier georganiseerd. – We betrokken via een klankbordgroep 9 jeugd- en vrijwilligersorganisaties. – We organiseerden 5 focusgroepen met 53 deelnemers uit diverse sectoren. – We deden 10 jongerenbevragingen met 86 jongeren, verspreid over het hele land. – We interviewden 20 mensen tijdens 15 afspraken.
Op vier manieren onderzochten we relevante praktijken, met een goede spreiding aan werkvormen,
ervaringen en organisaties:

– praktijkonderzoek: via lectuur en websites;

– praktijkonderzoek: via interviews;

– focusgroepen: met een selectie genodigden;